SAKUPLJANJE I PREČIŠĆAVANJE OTPADNIH VODA PODGORICA

Projekat „Sakupljanje i prečišćavanje otpadnih voda Podgorica“ koji obuhvata izgradnju Postrojenja za prečišćavanje otpadnih voda sa pripadajućom kolektorskom mrežom predstavlja primarni projekat sa aspekta održivog razvoja Glavnog grada Podgorice, prevazilazi njene okvire i shodno svom značaju može se definisati kao regionalni i državni projekat. 

Njime se obezbjeđuju preduslovi za ubrzan razvoj Glavnog grada u narednih 50 godina. 


Zbog velikih troškova koje nameću velike infrastrukturne potrebe, Projekat će se realizovati u nekoliko faza izgradnje kanalizacione mreže i proširenja njenih kapaciteta. Kompletan Projekat izgradnje Postrojenja za prečišćavanje otpadnih voda sa pripadajućom kolektorskom mrežom sastoji se iz tri faze.


Faza I dugoročnog poboljšanja sakupljanja i prečišćavanja komunalnih otpadnih voda i za grad Podgoricu predviđa sljedeće komponente:


Izgradnju sistema za prečišćavanje otpadnih voda:


1. Novo mehaničko-biološko POSTROJENJE ZA PREČIŠĆAVANJE OTPADNIH VODA (PPOV) sa uklanjanjem nutrijenta, kapaciteta 190 000. ekvivalent stanovnika 2035, odnosno 230 000 ekvivalent stanovnika 2045. godine;


2. Postrojenje za tretman kanalizacionog mulja (PTKM) sa digestiranjem u cilju dobijanja električne energije i tople vode;


3. Postrojenje za spaljivanje ostatka kanalizacionog mulja PSKM (uključujući spaljivanje svih organskih ostataka).


Proširenje kanalizacione mreže:


4. Odvodni/PRIMARNI CJEVOVOD, odnosno kolektor;


5. PJEŠAČKI CJEVOVODNI MOST preko rijeke Morače (prenosni kolektor, dopremanje otpadnih voda) – most drži prenosne kolektore, glavni vod za vodosnabdijevanje, a u isto vrijeme je i pješački most;


6. PROŠIRENJE SEKUNDARNE MREŽE (oko 18.500m) – kao prva faza planiranog povećanja broja potrošača povezanih na kanalizacionu mrežu.


- Komponenta 7. Unaprijeđenje upravljanja otpadnim vodama u vinariji „13. jul Plantaže“

Buduće Postrojenje za prečišćavanje otpadnih voda će biti gradsko Postrojenje za prečišćavanje otpadnih voda. Međutim, društvo „13. jul Plantaže“, proizvođač vina, priključeno je na kanalizacionu mrežu (indirektni ispuštač), a njegove otpadne vode odlikuje veliko opterećenje organskim zagađenjem, što predstavlja rizik po adekvatan rad sadašnjeg i budućeg Postrojenja za prečišćavanje otpadnih voda. Društvo „13. jul Plantaže“ su zakonom obavezne da vrše predtretman svojih otpadnih voda. Stoga, pored ukupne cijene projekta, investicioni trošak za predtretman u društvu „13. jul Plantaže“ procjenjuje se na najmanje 500.000,00€. Precizniji troškovi će biti poznati nakon provjera i planiranja koje će obaviti konsultant za sprovođenje i nakon tenderskih postupaka za radove i nabavke. Te troškove snosi „13. jul Plantaže".

- Komponenta 8. Proširenje kanalizacione mreže Faza II, Faza III

Faza II  se sastoji od dvije nezavisne podfaze.

Prva podfaza odnosi se na proširenje postojeće sekundarne mreže u centralnom dijelu Podgorice, kao i u perifernim područjima sjeverno, istočno i južno od trenutnog kanalizacionog sliva. Proširenje kanalizacione mreže u ovim područjima takođe se smatra prioritetom u smislu neophodne zaštite resursa za snabdijevanje vodom, a naročito bunara u Zagoriču i Ćemovskom polju koji se nalaze u gradskoj zoni Podgorice.

Druga podfaza obuhvata izgradnju kanalizacionog sistema na desnoj obali rijeke Morače, na području Donje Gorice i dijelu Donjih Kokota. Ukupna dužina planiranih glavnih kolektora u okviru ove podfaze je 12,3 km, sa prečnicima koji se kreću od DN 300 do DN 800.

Faza III 

Ovom fazom trebalo bi da se dovrši proces razvoja kanalizacionog sistema Podgorice i ona je podijeljena na dvije podfaze. Prva podfaza sastoji se od razvoja kanalizacionog sistema u zapadnim i sjeverozapadnim djelovima grada. Ukupna dužina planiranih glavnih kolektora u okviru ove podfaze iznosi 14,8 km, prečnika od DN 300 do DN 800.

Druga podfaza odnosi se na proširenje sekundarne mreže u jugoistočnom i istočnom dijelu grada. Planirana proširenja trebalo bi da prate urbanistički razvoj u području Podgorice, odnosno duž lijeve strane magistralnog puta Podgorica – Bar. 

Ovim će se kompletirati sistem fekalne kanalizacije na cijelom gradskom području.

Jedna od značajnih dimenzija ovog Projekta je zaštita režima podzemnih voda zetske ravnice, a samim tim očuvanje postojećih vodoizvorišta na teritoriji Glavnog grada i smanjenje rizika od njihovog zagađenja. Realizacija istog će direktno uticati na smanjenje zagađenja voda rijeke Morače. Kvalitet obrađenih voda će direktno uticati na prečišćavanje podzemnih voda zetske ravnice. Samom zaštitom rijeke Morače i njenih pritoka, štiti se Skadarsko jezero kao najveća akumulacija vode za piće, te vodoizvorište „Bolje sestre“. Skadarsko jezero je upisano u svjetsku listu zaštićenih močvara pod Ramsarskom konvencijom, što samo po sebi predstavlja razlog da primijenimo sve dostupne mehanizme zaštite kako bi odgovorili na preuzete međunarodne obaveze. 

Projektna oblast je određena u skladu sa planskom oblasti Podgorice, kako je definisana u Prostorno urbanističkom planu (PUP) Glavnog grada. Obuhvata cjelokupnu urbanu oblast Glavnog grada i sve oblasti planiranog urbanog proširenja. Pokriva sve oblasti koje mogu opsluživati ili potencijalno u budućnosti opsluživati Postrojenje za prečišćavanje otpadnih voda i kanalizacioni sistem u Podgorici, površine od 108 km2.

Glavni grad i „Vodovod i kanalizacija“ d.o.o. Podgorica, prepoznali su prioritet unapređenja sanitarne situacije u Podgorici. Obavljene su sljedeće Studije koje pokrivaju infrastrukturne investicije u oblasti komunalnih otpadnih voda u Podgorici:

 * Studija izvodljivosti za projekat prečišćavanja otpadnih voda Podgorica, „Sogreah Consultants“, februar 2004. godine; donacija Vlade Republike Francuske;

 * Studija pripreme projekta Podgorica Projekat razvoja voda i otpadnih voda, „White Young Green Consultants“, april 2011. godine; donacija od oko 400 hiljada eura, Evropska Investiciona Banka.

Njemačka razvojna banka „KfW“ je  obezbijedila i donacije od okvirno: 

 * 200.000 € za izradu „Studije izvodljivosti za izgradnju postrojenja za prečišćavanje otpadnih voda i proširenje kanalizacione mreže“, Podgorica, „Fichtner Water and Transport GmbH Stuttgart, Germany, april 2017. godine;

 * 85.000 € za izradu „Studije predizvodljivosti za izgradnju postrojenja za spaljivanje kanalizacionog mulja u Podgorici“ Podgorica, „AWIPLAN-PPD“, januar 2017. godine.

Nacionalna investiciona komisija Vlade Crne Gore ovaj Projekat je rangirala kao prioritetni državni Projekat iz oblasti zaštite životne sredine, čime su stvoreni preduslovi za uspješno finansiranje. Preduzeće „Vodovod i kanalizacija“ d.o.o Podgorica, u saradnji sa Glavnim gradom, Ministarstvom održivog razvoja i turizma i Ministarstvom finansija Crne Gore radili su intenzivno na obezbjeđivanju finansijskih sredstava za realizaciju Projekta. 

Procijenjeni ukupni projektni troškovi („ukupni troškovi") na kojima se zasniva ocjena Projekta iznose oko 50.350.000,00 € (ne uključujući ulaganja društva „13-jul Plantaže“): 

 * Kreditna sredstva obezbijeđena posredstvom Njemačke razvojne banke „KfW“ u iznosu od 35.000.000 € kroz dva kreditna ugovora: Ugovor o razvojnom kreditu od 22.9.2017 (30.000.000,00 €) i Ugovor o standardnom kreditu od 22. 9. 2017 (5.000.000,00 €); 

 * Bespovratna sredstva obezbijeđena  posredstvom Investicionog Okvira za zapadni Balkan (WBIF) kroz Grant sredstva za tehničku pomoć u iznosu od 1.145.834 € (uključujući naknadu za sprovođenje), Ugovor o finansiranju projekta od 16.12.2016. godine i Grant sredstva za investicije u iznosu od 9.000.000 € (uključujući naknadu za sprovođenje), Ugovor o finansiranju i projektu od 22.9.2017. godine;

 * Preostale potrebe za finansijskim sredstvima, koje se trenutno procjenjuju na 5.200.000,00€, biće obuhvaćene budžetskim sredstvima grada Podgorice.

Važni datumi: 

   -6. februar 2020 – potpisan ugovor za izgradnju primarnog kolektora sa kompanijom „Bemax“ d.o.o. 

   -24. mart 2020 – potpisan ugovor za izgradnju sekundarne kanalizacione mreže sa kompanijama „Tošković“ d.o.o. i „AG infoplan“ d.o.o. 

   -18. maj 2020 – svečano obilježen početak radova na izgradnji primarnog kolektora 

   -19. maj 2020 – obilježen početak izgradnje sekundarne kanalizacione mreže radovima na Koniku 

   -11. jun 2020  potpisan Ugovor o izgradnji pješačkog mosta za prenos hidrotehničkih instalacija sa kompanijom „Bemax“ Konsultant za sprovođenje projekta: konsultantska kuća „Fichtner Water and Transport GmbH“, Štutgart (Njemačka). Konsultant za komunikaciju i vidljivost: „Amplitudo“ d.o.o. Podgorica (Crna Gora).

   -15. jul – Počela gradnja pješačkog cjevovodnog mosta na Morači